De Hoekse en Kabeljauwse twisten
In 1345 kwam graaf Willem IV van Holland om tijdens een veldslag in Friesland, het hoofd doorboord door een pijl. Omdat hij geen kinderen had, werd hij opgevolgd door zijn zuster Margaretha van Beieren; deze zou later worden opgevolgd door haar zoon – de latere Willem V – als hij meerjarig werd.
Toen Willem 17 werd, werd hij door vooral burgers en sommige edelen (*) aangespoord om de macht over te nemen. Margaretha wilde haar macht echter niet afstaan en werd daarbij gesteund door een andere groep edelen (**).
De aanhangers van Willem werden de Kabeljauwen genoemd, vraatzuchtige roofdieren die kleine visjes eten. Als reactie noemden de aanhangers van Margaretha zich de Hoeken – d.w.z. de “vishaken” -, omdat zelfs een klein vishaakje een dikke kabeljauw kan vangen!
Naast de successie-strijd werd het conflict tussen de Hoeken en de Kabeljauwen een strijd tussen edelen of tussen steden die reeds verdeeld waren en voor hun eigen belangen streden. De strijd veranderde daarom al snel in een burgeroorlog.
Het conflict kende verschillende gebeurtenissen die de strijd tussen de Hoeken en de Kabeljauwen steeds weer deed oplaaien:
1392:
Aleid van Poelgeest, de minnares van de graaf van Holland Albrecht
van Beieren, wordt vermoord door de Hoeken. De graaf van Holland
neemt wraak op de Hoekse edelen.
1417-1428:
de gravin van Holland Jacoba van Beieren (gesteund door de Hoeken)
wordt langzaam maar zeker beroofd van haar macht door hertog Filips
van Bourgondië (gesteund door de Kabeljauwen).
enz...
Het
conflict eindigde pas aan het einde van de 15de eeuw.
(*): de
geslachten Van Arkel, Van Egmond, Van Borsselen, Van Culemborg.
(**):
de
geslachten Van Brederode, Van Wassenaar, Van Montfoort, Van
Duivenvoorde.
naar:
Giard,
H. (2007). Journal de Jacqueline de Bavière, Ultime
comtesse de Hainaut, de Hollande et de Zélande, 1401-1436.
Textes & Prétextes, p.51-53,
p.99;
http://www.let.rug.nl/~maps/haarlem/hktwist.htm;
Sesam
Encyclopedie (1974);
wikipedia;